Malaysia mencatatkan sejarah perubatan apabila kes pertama kanser paru-paru berjaya dikesan menggunakan teknologi kecerdasan buatan (AI). Kes ini melibatkan seorang lelaki berusia 67 tahun yang merupakan perokok tetapi tidak menunjukkan sebarang gejala. Pemeriksaan X-ray dada rutin dilakukan di sebuah hospital swasta di Lembah Klang, dan imej tersebut dianalisis oleh sistem AI yang mengenal pasti bayangan halus di bahagian atas paru-paru kiri—sesuatu yang mungkin terlepas pandang oleh pakar radiologi manusia.

Selepas pengesanan awal oleh AI, ujian lanjut menunjukkan paras penanda tumor CEA yang tinggi. Biopsi kemudiannya mengesahkan bahawa pesakit menghidap kanser paru-paru primer peringkat awal. Imbasan tambahan mengesahkan bahawa kanser tersebut belum merebak ke bahagian lain. Pesakit menjalani pembedahan lobektomi atas secara invasif minimum bersama pembuangan nodus limfa, yang dilakukan oleh pakar bedah toraks terkenal, Prof. Dr. Anand Sachithanandan. Pesakit dibenarkan pulang hanya tiga hari selepas pembedahan.

Dr. Tho Lye Mun, Presiden Lung Cancer Network Malaysia (LCNM) dan pakar onkologi, menekankan bahawa AI membolehkan pengesanan awal sebelum simptom muncul, membolehkan rawatan dimulakan dengan segera. Tempoh dari saringan hingga rawatan muktamad mengambil masa kurang dua minggu—satu pencapaian luar biasa yang membuktikan keberkesanan laluan diagnostik dan rawatan yang pantas berasaskan AI.

Kejayaan ini adalah hasil kerjasama antara Lung Cancer Network Malaysia dan AstraZeneca Malaysia, yang melaksanakan alat AI berasaskan awan di beberapa hospital swasta di Lembah Klang dan Institut Kanser Negara di Putrajaya. Inisiatif ini bermula sebagai program perintis saringan komuniti pada tahun 2020 dan diperluaskan pada tahun 2023.

Kes ini amat penting memandangkan 95% kes kanser paru-paru di Malaysia dikesan pada peringkat akhir (tahap III–IV). Pendekatan saringan awal menggunakan AI berpotensi mengubah landskap rawatan kanser negara, menyelamatkan lebih banyak nyawa, meningkatkan peluang pemulihan, dan mengurangkan beban penyakit yang antara paling tinggi di Malaysia.

Tarikh Input: 10/03/2025 | Kemaskini: 05/08/2025 | aslamiah