Pembaziran makanan merupakan isu global yang semakin membimbangkan kerana memberi kesan kepada alam sekitar, ekonomi dan masyarakat. Setiap hari, sejumlah besar makanan dibuang walaupun sebahagiannya masih selamat dan sesuai untuk dimakan. Keadaan ini bukan sahaja menyebabkan kerugian ekonomi, malah membazirkan sumber semula jadi yang berharga seperti air, tenaga dan tanah, serta tenaga manusia yang digunakan untuk menghasilkan, mengangkut dan menyediakan makanan.

Menurut Food and Agriculture Organization (FAO), kira-kira satu pertiga daripada makanan yang dihasilkan di seluruh dunia mengalami kehilangan atau pembaziran. Apabila makanan dibuang dan mereput di tapak pelupusan sampah, ia boleh menyumbang kepada pelepasan gas rumah hijau, khususnya metana, yang menyumbang kepada perubahan iklim. Di Malaysia, pembaziran makanan sering menjadi lebih ketara ketika musim perayaan, sambutan dan majlis besar apabila masyarakat cenderung menyediakan atau membeli makanan dalam kuantiti yang banyak.

Salah satu punca utama pembaziran makanan ialah tabiat mengambil atau membeli makanan secara berlebihan. Tanpa perancangan yang baik, seseorang mungkin membeli terlalu banyak barangan makanan sehingga akhirnya luput atau rosak. Begitu juga ketika makan di restoran, kafeteria atau majlis, mengambil makanan dalam kuantiti yang terlalu banyak boleh menyebabkan makanan tidak dihabiskan. Kurangnya kesedaran tentang kaedah penyimpanan makanan yang betul dan tarikh luput juga boleh menyebabkan makanan yang masih boleh dimakan dibuang begitu sahaja.

Bagi menangani masalah ini, setiap individu boleh memainkan peranan penting. Salah satu langkah mudah ialah merancang pembelian makanan dengan bijak. Sediakan senarai barangan sebelum membeli, periksa bekalan makanan yang sedia ada di rumah dan beli hanya mengikut keperluan. Ketika makan, ambillah makanan dalam kuantiti yang bersesuaian dan tambah jika masih diperlukan. Prinsip mudah “ambil apa yang diperlukan, habiskan apa yang diambil” boleh membantu mengurangkan pembaziran makanan.

Selain itu, makanan yang berlebihan tidak seharusnya terus dianggap sebagai sampah. Lebihan makanan yang disimpan dengan baik boleh dimakan kemudian, manakala makanan yang masih sesuai boleh dikongsi dengan ahli keluarga, rakan, jiran atau mereka yang memerlukan. Inisiatif menderma makanan dan program kemasyarakatan juga boleh menjadi penyelesaian yang bermakna untuk mengurangkan lebihan makanan. Sementara itu, sisa makanan yang tidak dapat dielakkan seperti kulit buah-buahan dan sayur-sayuran boleh dijadikan kompos untuk menyuburkan tanah dan membantu pertumbuhan tanaman.

Kesedaran tentang nilai makanan juga perlu dipupuk sejak usia muda. Menghargai makanan bermakna kita menghargai usaha petani, pengeluar makanan, pekerja penghantaran, tukang masak dan semua pihak yang terlibat dalam membawa makanan dari ladang hingga ke meja makan. Pada masa yang sama, kita turut menghargai sumber semula jadi dan tenaga yang digunakan sepanjang proses penghasilan makanan.

Kesimpulannya, pembaziran makanan merupakan masalah yang boleh dicegah sekiranya setiap individu mengambil tanggungjawab dan mengubah tabiat harian secara berperingkat. Dengan membeli secara bijak, mengambil makanan dalam kuantiti yang bersesuaian, menyimpan makanan dengan betul, berkongsi lebihan makanan dan mengitar semula sisa makanan, kita bukan sahaja dapat mengurangkan pembaziran, malah menjimatkan wang dan membantu melindungi alam sekitar.

Ingatlah, setiap butir makanan amat berharga. Elakkan pembaziran makanan hari ini demi kehidupan yang lebih sihat dan masa depan yang lebih lestari. 🌱

Tarikh Input: 16/03/2026 | Kemaskini: 10/08/2026 | adibbaharudin