Penggunaan plastik dalam kehidupan moden semakin meningkat pesat, terutamanya sejak era pandemik COVID-19 yang menyaksikan pertambahan pembelian dalam talian. Plastik menjadi pilihan utama sebagai bahan pembungkus kerana sifatnya yang ringan, fleksibel, tahan lama dan mudah dibentuk. Statistik menunjukkan bahawa pengeluaran plastik global melonjak daripada 1.7 juta tan pada tahun 1950 kepada 360 juta tan pada tahun 2018. Namun begitu, di sebalik kelebihannya, plastik membawa kesan buruk yang besar kerana hanya sekitar sembilan peratus sahaja daripada jumlah keseluruhan sisa plastik yang berjaya dikitar semula, manakala selebihnya menjadi pencemar jangka panjang.

Masalah utama plastik ialah tempoh penguraiannya yang sangat lama, iaitu antara 400 hingga 1000 tahun. Dalam tempoh tersebut, plastik terurai menjadi serpihan kecil seperti mikroplastik dan nanoplastik yang seterusnya mencemarkan tanah, air serta ekosistem keseluruhan. Selain itu, pembakaran plastik menghasilkan asap toksik, abu, dan jelaga yang mencemari udara, tanah, serta sumber air. Pencemaran ini akhirnya diserap oleh tumbuhan, dimakan oleh haiwan, dan kembali kepada manusia melalui rantaian makanan. Lebih membimbangkan, plastik yang terurai turut melepaskan karbon dioksida dan metana, dua gas rumah hijau utama yang menyumbang kepada perubahan iklim global.

Di laut pula, plastik sekali guna yang dibuang tanpa kawalan mendatangkan bahaya besar kepada hidupan marin. Ikan, penyu, dan burung laut sering kali tertelan plastik yang disangka makanan, mengakibatkan kecederaan atau kematian. Plastik juga menjadi punca utama kepada pencemaran sungai dan longkang sehingga menimbulkan banjir, menjadi tempat pembiakan nyamuk, dan akhirnya mengancam kesihatan awam. Di Malaysia, masalah ini semakin serius apabila negara disenaraikan di tempat kelapan daripada 192 buah negara pesisir dengan jumlah sisa plastik laut yang tinggi. Data menunjukkan 13 peratus daripada jumlah sisa pepejal negara adalah plastik, dengan 40 peratus daripadanya berakhir di lautan.

Menyedari ancaman ini, beberapa pendekatan disarankan untuk mengawal penggunaan plastik sekali guna. Antara langkah yang digariskan ialah kerjasama erat antara kerajaan, NGO, industri, dan masyarakat dalam mengurangkan pergantungan kepada plastik. Masyarakat juga digalakkan mengubah gaya hidup dengan menggunakan alternatif seperti beg guna semula, sedotan buluh atau keluli, serta mengurangkan pembelian produk berbungkus plastik. Pendidikan dan kesedaran awam turut perlu diperkukuh melalui kempen, iklan, dan aktiviti komuniti yang menekankan kepentingan kelestarian alam sekitar. Di samping itu, penyelidikan terhadap bahan alternatif yang lebih mesra alam juga harus diperluaskan.

Kesimpulannya, walaupun plastik memberikan banyak manfaat dalam kehidupan moden, kesan negatifnya jauh lebih besar sekiranya tidak dikawal dengan bijaksana. Ancaman terhadap alam sekitar, kesihatan manusia, dan kelestarian bumi menuntut usaha kolektif semua pihak. Justeru, penggunaan plastik perlu diminimumkan demi memastikan kelangsungan hidup generasi kini dan masa hadapan dalam persekitaran yang lebih selamat dan lestari.

Sumber:https://www.borneodailybulletin.com/plastik-dan-ancamannya-kepada-kehidupan-manusia/ 

Tarikh Input: 28/07/2025 | Kemaskini: 22/09/2025 | aslamiah