Pencemaran udara sama ada luar atau dalam bangunan merupakan ancaman serius kepada kesihatan manusia, yang menyumbang kepada jutaan kematian pramatang setiap tahun. Pada tahun 2019 sahaja, pencemaran udara ambien (luar) dianggarkan menyebabkan 4.2 juta kematian pramatang di seluruh dunia, dengan majoritinya berlaku di negara berpendapatan rendah dan sederhana, khususnya di Asia Tenggara dan Pasifik Barat. Pencemaran udara dalaman, yang sering berpunca daripada bahan api memasak, gas radon, dan kulapuk, pula menyebabkan tambahan 3.2 juta kematian pramatang setiap tahun.

Bahan zarahan halus (PM₂.₅ dan PM₁₀) sangat berbahaya kerana ia mampu menembusi jauh ke dalam paru-paru dan masuk ke dalam aliran darah, menjejaskan bukan sahaja sistem pernafasan tetapi juga jantung, otak, dan organ lain. Pendedahan ini dikaitkan dengan pelbagai penyakit serius seperti penyakit jantung, strok, penyakit pulmonari obstruktif kronik (COPD), kanser paru-paru, serta kanser lain.

Pendedahan jangka pendek walaupun pada paras yang kelihatan rendah boleh memburukkan asma, mencetuskan jangkitan pernafasan, menyebabkan batuk, berdehit, sesak dada, dan iritasi pada mata, hidung atau tekak. Kajian juga menunjukkan bahawa kedua-dua pendedahan jangka pendek dan panjang kepada PMâ‚‚.â‚… boleh menyebabkan kematian pramatang, terutamanya akibat masalah kardiovaskular.

Pencemaran udara memberi kesan lebih besar kepada kumpulan rentan seperti kanak-kanak, warga emas, wanita hamil, serta individu yang mempunyai penyakit sedia ada. Ia juga menyumbang kepada berat lahir rendah, masalah kognitif, gangguan perkembangan, demensia, dan masalah neurologi lain.

Udara dalam bangunan sering lebih tercemar berbanding udara luar. Di Amerika Syarikat, contohnya, rakyat menghabiskan kira-kira 90% masa mereka di dalam bangunan, di mana bahan pencemar daripada memasak, pemanasan, kulapuk, dan bahan kimia boleh mencapai tahap dua hingga lima kali lebih tinggi berbanding di luar.

Selain menjejaskan kesihatan, pencemaran udara juga mempercepatkan perubahan iklim, kerana banyak bahan pencemar (contohnya karbon hitam, metana) turut bertindak sebagai agen pemanas iklim yang kuat. Mengurangkan pencemaran memberi manfaat berganda melindungi kesihatan manusia dan planet ini.

Kesimpulan, Pencemaran udara ialah ancaman senyap yang menjejaskan hampir setiap bahagian tubuh kita. Tindakan segera dan terkoordinasi melibatkan kerajaan, komuniti, dan individu sangat penting. Penyelesaiannya termasuk penggunaan tenaga bersih, penguatkuasaan undang-undang yang lebih ketat, penggunaan penapis udara dalam rumah, dan perubahan gaya hidup.

Sumber: bernama.com

Tarikh Input: 27/05/2025 | Kemaskini: 12/08/2025 | aslamiah