Perkembangan kecerdasan buatan (Artificial Intelligence, AI) telah membawa perubahan besar dalam landskap penyelidikan akademik. Salah satu inovasi yang semakin mendapat perhatian ialah NotebookLM, iaitu pembantu penyelidikan berasaskan AI yang dibangunkan oleh Google. Berbeza daripada chatbot AI biasa, NotebookLM direka khusus untuk membantu pengguna memahami, menganalisis dan mengurus maklumat berdasarkan sumber yang dimuat naik oleh pengguna sendiri. Pendekatan ini menjadikan jawapan yang dihasilkan lebih tepat, telus dan mudah disahkan melalui rujukan kepada sumber asal.

NotebookLM menggunakan pendekatan Retrieval-Augmented Generation (RAG), iaitu teknologi yang membolehkan AI menghasilkan jawapan berdasarkan dokumen yang diberikan seperti artikel jurnal, buku, laporan, laman sesawang, Google Docs dan fail PDF. Setiap respons disertakan dengan petikan sumber, sekali gus membantu mengurangkan risiko maklumat yang tidak tepat atau fenomena hallucination yang sering dikaitkan dengan model AI generatif. Ciri ini amat bermanfaat kepada penyelidik, pensyarah dan pelajar pascasiswazah yang memerlukan ketepatan fakta dalam penulisan akademik.

Selain membantu mencari maklumat, NotebookLM turut menawarkan pelbagai fungsi yang dapat meningkatkan produktiviti penyelidikan. Antaranya ialah menghasilkan ringkasan literatur, menyediakan panduan pembelajaran, membina peta minda, menghasilkan laporan, menjawab soalan berdasarkan dokumen serta menyediakan audio dan visual bagi memudahkan pemahaman kandungan yang kompleks. Penambahbaikan terkini turut membolehkan pengguna meneroka sumber baharu, menganalisis data, menjana carta serta menghasilkan pelbagai format dokumen bagi menyokong keseluruhan proses penyelidikan.

Dalam konteks pendidikan tinggi, NotebookLM berpotensi menjadi rakan penyelidikan yang efektif. Pelajar dapat menjimatkan masa ketika membuat sorotan literatur, mengenal pasti tema utama dan memahami artikel ilmiah yang panjang. Walau bagaimanapun, penggunaan NotebookLM tidak seharusnya menggantikan pemikiran kritis penyelidik. Semua maklumat yang dijana perlu disemak, dibandingkan dengan sumber asal dan dinilai secara kritikal sebelum digunakan dalam penulisan akademik. Etika penggunaan AI, termasuk pematuhan terhadap integriti akademik dan hak cipta, juga perlu sentiasa dipelihara.

Kesimpulannya, NotebookLM merupakan satu inovasi yang berpotensi mengubah cara penyelidik mengurus maklumat dan menghasilkan pengetahuan. Dengan keupayaan menganalisis sumber secara sistematik, memberikan jawapan yang disokong oleh rujukan serta menjimatkan masa dalam proses penyelidikan, platform ini mampu meningkatkan kecekapan penyelidikan akademik. Namun demikian, AI harus dilihat sebagai alat sokongan yang melengkapkan kebolehan penyelidik, bukannya menggantikan kepakaran, pengalaman dan pertimbangan ilmiah manusia.

Rujukan: Google. (2026). Do better research with NotebookLM. Google Blog. Google Blog: Do better research with NotebookLM 

Tarikh Input: 07/05/2026 | Kemaskini: 24/07/2026 | zuraya