Manipulasi media sosial dalam konteks politik kini menjadi isu global yang serius dan berskala industri, menurut laporan Kajian Manipulasi Media 2020 oleh Institut Internet Oxford (Oxford Internet Institute, OII). Kajian tersebut mendapati usaha-usaha untuk mempengaruhi pendapat awam melalui media sosial telah ditemui di 81 negara, meningkat dari 70 negara pada tahun sebelumnya. Penyebaran desinformasi bukan lagi aktiviti sporadik, tetapi telah menjadi sebahagian daripada strategi komunikasi politik yang terancang dan profesional.

Menurut laporan, pihak kerajaan, parti politik, dan firma swasta kini mengeksploit perkhidmatan seperti “cyber troops” pasukan maya yang menyebarkan propaganda, akaun palsu, bot, dan penyasaran berdasarkan data untuk membentuk naratif politik, menindas lawan, dan melemahkan demokrasi. Aktiviti ini dilaksanakan dalam skala besar penggunaan akaun manusia palsu, akaun bot, dan akaun yang digodam dilaporkan meluas. Contohnya, daripada 81 negara yang dikaji, 79 negara menggunakan akaun manusia palsu, 57 menggunakan bot, dan 14 menggunakan akaun yang digodam atau dicuri.

Selain itu, laporan tersebut menunjukkan bahawa banyak negara menggunakan desinformasi sebagai sebahagian daripada komunikasi rasmi kerajaan dan parti politik. Lebih daripada 93% negara yang dikaji melaporkan bahawa desinformasi digunakan dalam komunikasi politik. Taktik yang digunakan termasuklah kempen fitnah, serangan siber terhadap pembangkang, penggunaan troll berbayar, serta usaha menutup suara alternatif melalui gangguan dan penyebaran kandungan palsu.

Kesan daripada aktiviti manipulatif ini adalah amat serius. Ia bukan sahaja mengancam kebebasan bersuara dan kebebasan media, tetapi juga melemahkan kepercayaan masyarakat terhadap institusi demokrasi dan sistem maklumat awam. Apabila masyarakat sukar membezakan antara kandungan sahih dengan kandungan palsu yang dimanipulasi, polarisasi politik semakin mendalam dan konflik sosial turut meningkat.

Untuk menangani masalah ini, laporan berpendapat bahawa platform media sosial harus memainkan peranan lebih proaktif. Mereka disaran meningkatkan usaha mengenal pasti serta menutup akaun palsu, menapis desinformasi, dan menguatkuasakan standard kualiti maklumat. Usaha ini perlu dilakukan dengan telus tanpa campur tangan berlebihan daripada kerajaan agar kebebasan maklumat tetap terjamin.

Secara keseluruhannya, laporan Oxford menggariskan bahawa manipulasi media sosial oleh pelaku politik bukan lagi isu terpencil, sebaliknya telah berkembang menjadi sebuah industri dengan impak besar terhadap demokrasi, keselamatan maklumat, dan hubungan antara pemerintah dan rakyat. Kecenderungan ke arah manipulasi digital yang semakin licik dan berskala besar menuntut tindakan kolektif daripada semua pihak platform media sosial, masyarakat sivil, pengamal media, dan pembuat dasar agar aliran maklumat yang sahih dan boleh dipercayai dapat terus dipelihara demi kestabilan sosial dan politik.

Tarikh Input: 15/08/2025 | Kemaskini: 03/10/2025 | adibbaharudin